استاد دکتر محمد شفیعی

استاد دکتر محمد شفیعی

محمد دکتر شفیعی در سال ۱۲۹۹ در اصفهان متولد شد و تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در زادگاه خویش به پایان رسانید. وی در اول مهر ماه ۱۳۲۰ با در دست داشتن گواهی‌نامه‌ی دانش سرای مقدماتی به خدمت آموزگاری در آمد و در سال دوم خدمت آموزگاری به دریافت گواهی‌نامه‌ی ششم ادبی توفیق یافت و برای ادامّه تحصیل به تهران رفت.
در سال ۱۳۲۷ از دانشکده‌ی ادبیات در رشته ادبیات فارسی لیسانس خود را دریافت کرد و در سال ۱۳۲۸ موفق به گذراندن دوره‌ی لیسانس در رشته‌ی حقوق شد و به اخذ دانش نامه در رشته قضایی نائل آمد. در سال ۱۳۲۹ لیسانس فلسفه و علوم تربیتی از دانش سرای عالی را به دست آورد و در سال ۱۳۳۳ شهادت نامه‌هایدوره‌ی دکترای زبان و ادبیات فارسی را به پایان رسانید و سر انجام در اردیبهشت ۱۳۳۴ به دفاع از رساله‌ی دکترای خود توفیق یافت و دکتر در زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه تهران گردید.
استاد دکتر محمد شفیعی در خلال تحصیلات عالیه دانشگاهی در کادر اداری وزارت آموزش و پرورش به خدمت مشغول بود و تا سمت معاونت مدیر کل تعلیمات عالی و روابط فرهنگی ارتقاء یافت و شش سال عهده دار تدریس رشته‌های علم الاخلاق و علم اجتماع در دانشکده پلیس بود. در سال ۱۳۳۶ به عنوان دانش یار وارد دانشگاه شیراز شد و با حفظ سمت دانشیاری به معاونت دانشکده‌ی ادبیات شیراز نیز برگزیده شد و در سال ۱۳۴۲ به تصویب هیئت امناء دانشگاه پهلوی شیراز به مقام استادی ارتقاء یافت و شورای مرکزی دانشگاه‌ها در آبان ماه ۱۳۴۵ شایستگی مقام استادی او را تصویب نمود و از آن تاریخ تا زمان بازنشستگی با داشتن پایه ۱۰ استادی وزارت آموزش و پرورش به تدریس خود در دانشگاه پهلوی شیراز ادامه می‌داد. از تألیفات استاد کتاب” در راه میهن” را می‌توان نام برد. او می‌نویسد:
۱- تولّد من بنده به روایت شناسنامه
نام: سیّد محمّد شفیعی فرزند سیّد احمد متولد به سال ۱۲۹۹ هجری خورشیدی بدون ذکر ماه تولّد –درکوچهارّه کش‌ها حوالی( قبله دعا) نزدیک چهارسوق علی قلی آقا از محلّه بید آباد شهرستان اصفهان.
۲- آغاز تحصیلات
الف: دوران ابتدائی را در مدرسه‌ی ایران به مدیریت شاد روان برهان الدین مهدوی حوالی مسجد سیّد اصفهان گذرانیده در سال ۱۳۱۳ تصدیق ششم ابتدائی را گرفته‌ام.
ب: دوره‌ی اوّل متوسطه را در دبیرستان علیّه به مدیریت مرحوم محاسب الدوله طی کرده و در سال ۱۳۱۶ موفق به دریافت مدرک سیکل اوّل متوسطه کلاس نهم شده‌ام.
ج: دوره‌ی دوّم متوسطه در دانش سرای مقدماتی به مدیریت مرحومانثقفیو پرورنده سپس………………….. در یک سال خدمت پایان یافته و در شهریور ۱۳۲۰ فارغ‌التحصیل دانش سرای مقدماتی شده‌ام.
۳- آغاز خدمت فرهنگی
الف: اوّل دی ماه ۱۳۲۰ به آموزگاری دبستان طالخونچه منصوب شده تا خرداد ۱۳۲۱
ب: از مهر ۱۳۲۱ به آموزگاری شهرستان آباده‌ی ناریس منصوب و سال تحصیلی را در یک بخش اقلید- ابر کوه- آباده به پایان رسانده و به تهران رفته‌ام.
ج: سال تحصیلی ۲۲-۲۳ آموزگار دبستان امید دماوند بوده‌ام.
د: سال تحصیلی ۲۳-۲۴ به دبیرستان شاهپور تجریش در شمیران مشغول بوده‌ام.
ه: سال تحصیلی ۲۴ در امتحان مسابقه ورودی دانشکده ( الهیّات) دانشکده حقوق رشته‌ی قضائی و دانشکده ادبیات رشته ادبیات فارسی پذیرفته شدم.
و: سال تحصیلی ۲۵-۲۶ به دبیری دبیرستان عظیمیّه شهر ری( حضرت عبدالعظیم) مشغول شدم.
ز: بهمن ماه ۱۳۲۶ مدتی کوتاه منشی مخصوص دکتر مصدق مدیر فرهنگ بوده و پس از آن به ادارهکل مالیه و روابط فرهنگی به خدمت اداری مشغول شدم.
۴- مدارک تحصیلی
الف: هم‌زمان با انجام خدمت دبیری و اداری در خرداد سال ۱۳۲۷ به دریافت لیسانس ادبیات فارسی و در شهریور ماه همان سال به دریافت لیسانس حقوق( رشته‌ی قضائی) توفیق یافتم.
ب: پس از آن در رشته‌ی فلسفه و علوم تربیتی به دریافت لیسانس در سال ۱۳۲۹ موفق شدم
ج: ضمناٌ دوره دکتری ادبیات فارسی را آغاز کرده و در سال ۱۳۳۴( اردیبهشت ماه) به درجه‌ی دکترای زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه تهران رسیدم

۵- خدمت دانشگاهی
الف: هم‌زمان با خدمت اداری که آخرین سمت من معاونت اداره کل تعلیمات عالیه و روابط فرهنگی بوده در دانشکده افسری- آموزشگاه عالی شهربانی( که بعداٌ به دانشکده تغییر عنوان یافت) تدریس کردم.
ب: در دی ماه ۱۳۳۶ به دعوت استاد فقیه دکتر صورتگر به شیراز رفتم و با عنوان معاونت دانشکده ادبیات به تدریس و اداره‌ی دانشکده اشتغال یافتم.
ج: پس از ۵ سال عنوان دستیاری در سال ۱۳۴۱ به درجه‌ی استادی توفیق یافتم و سر انجام در بهمن ماه ۱۳۴۹ با ۲۹ سال خدمت با رتبه( ۱۰) استادی باز نشسته شدم.
د: پس از بازنشستگی همواره به تدریس وتحقیقمشغول بود.

فضل الله صلواتی در پیش گفتار کتاب” مفسران شیعه” می‌نویسد:
دکتر شفیعی از اساتیدش بیش از همه از زنده یادان: جلال‌الدین همائی، محمد حسین فاضل تونی، دکتر علی اصغر حکمت، بدیع‌الزمان فروزان فر، محمد تقی ملک‌الشعرای بهار، دکتر لطفعلی صورت گر، دکتر عبدالحسین زرّین کوب، عصّار، دهخدا، دکتر شایگان، دکتر محمد معین، دکتر عمید یاد می‌کرد و خاطراتی از آن‌ها داشت. در اصفهان به اساتید بزرگوار: محمد باقر الفت، بدرالدین کتابی، محمد مهریار، دکتر عباس ادیب و منوچهر قدسی ارادت می‌ورزید که در شعر بلند کویر در منظومه‌ی اصفهان به آن‌ها اشاره می‌کند.
آثار او عموماٌ اجتماعی و ادبی با گرایش شدید به وطن خواهی و ملت دوستی است، در همه آثارش حرف‌هایی برای گفتن داشته است که من بیش تر به دو کتاب” مفسّران شیعه” و” فریاد کویر” او تکیه و بررسی‌ها داشته‌ام.
کتاب” مفسّران شیعه”، رساله دکتری او بوده که با محدود بودن مدارک و مآخذ در آن زمان، زحمات بسیاری کشیده و کاری بزرگ انجام داده است. در زمان انتشار، نو آوری در تاریخ تفسیر بوده است، گرچه بعدها دیگر قرآن پژوهان کارهایی در خور، انجام داده‌اند و کار دکتر شفیعی را مقدمه‌یتحقیقات خود قرار داده‌اند. این کتاب از گوشه و کنار مورد انتقادات و ارزیابی‌های بسیاری قرار گرفت که حتی بعضی از نقدها به نظر او مغرضانه بود و خاطرش را آزرد.
مرحوم شفیعی تفسیرهایی را که تازه انتشار یافته و در دسترس بود، کم تر توضیح داده و من هم بنای خود را بر اختصار گذاشتم.
گرچه پس از پیروزی انقلاب اسلامی کتاب‌هایی در این باره منتشر شده است؛ ولی من دوست داشتم که در خواست دوست خود را انجام داده باشم و نام او را عنوان یک پژوهشگر قرآنی، هم چنان مطرح نمایم و دسته گلی به روح پاک او و از سوی او به قرآن‌پژوهان جهان تقدیم کرده باشم. خدایش بیامرزد.
آن مرحوم در مقدمه کتاب شعرش” فریاد کویر” که در سال ۱۳۷۷ منتشر شده، به قسمتی از گذشته‌ها و روحیّات و مطالعات خود اشاره کرده است و درد دل‌های خود را با احساسی که داشته و در مقدمه آن کتاب بیان داشته است؛ و تخلّص خود را” کویر” انتخاب کرده تا سادگی، پاک بازی، محرومیّت، وسعت، بی‌پیرایگی و تنهایی خود را نشان دهد.
او دانشمندی پر مطالعه، اندیشمندی احساساتی، خوش بیان و مهربان بود. و دوست می‌داشت که هر چه دارد ارمغان یاران کند. در کتاب” فریاد کویر” بیش تر از غم‌ها و محرومیت‌ها و شکست‌های زندگی و مرگ اقوام و دوستانش می‌گوید و به قول خودش:
روزی که پا به عرصه عالم گذاشتم بنیاد عمر یک سره بر غم گذاشتم
از دوری وطن، از مرگ خواهر جوان و برادرش، محرومیت‌ها، عملکرد توده‌ای ها، اشغال آذربایجان، فقدان دوستانش یکی پس از دیگری، مرگ استادانش، شکست ملّی شدن صنعت نفت، کودتای آمریکایی- انگلیسی ۲۸ مرداد سال ۱۳۳۲، در بند بودن قلم و زبان و نبودن آزادی در پیش از انقلاب، مریضی و انزوای سال‌های آخر عمرش، شکوه‌ها دارد.
قلم شکسته به فرمان گزمه‌ایم و کسی نیست که کارنامه بیداد این عسس بنویسد
و بالاخره در پایان کتاب، درد دل‌ها و حدیث نفس‌ها و وصیت گونه‌هایش بدین عبارت را می‌سراید:
سخن کوتاه، این غم نامه بستم به کنج انزوای خود نشستم
هر آن چیزی که دل فرمود، گفتم شما را یک به یک بدرود، گفتم
مرحوم شفیعی به مقام شامخ ولایت، حضرت علی (ع) ارادت فوق‌العاده‌ای داشت و در بیان، بارها ارادتش را به پیشگاه آن حضرت ابراز می‌داشت و در کتاب شعرش قصیده‌های بلندی به نام‌های غدیریّه اول و دوم و ابر رحمت ، درباره آن امام همام می‌سراید که بسیار قابل توجه است.
خدایش ببخشاید که در تمام عمر دوست می‌داشت که: مردمی، صمیمی و بی آلایش باشد، و در کلاس درس و در جلسه‌های سخنرانی و در مجامع یاران، با تواضع و مهربانی و برادری سخن گوید و با اخلاص حرف بزند.
از آن مرحوم سه پسر و دو دختر باقی مانده که دارای تحصیلات عالیه هستند. به نام‌های: حمید، مجید، فریبا، افسون و علی، در حال حاضر آنان همه خدمت‌گزارمردماند، خدایشان موفق دارد.

تمام حقوق این سایت برای © 2020 آئین فرزانگی. محفوظ است.
پشتيباني توسط سايت آئین فرزانگی