زندگی نامه و خاطرات عباس دهکردی(۴۴)

ویژه نامه مجله فرآیند

مجله فرآیند ویژه نامه هایی هم داشت که به مناسبت های گوناگون منتشر می شد که یکی از ویژه نامه های مهم آن مربوط به سال جهانی فیزیک بود.
به پیشنهاد انجمن فیزیک اروپا ( Eps) و تصویب مجمع عمومی فیزیک محض و کاربردی (LupAp)، سال ۲۰۰۵ میلادی سال جهانی فیزیک نامگذاری شد.
مناسبت این ایام صدمین سال تولد نظریه نسبیت اینشتین و پنجاهمین سال درگذشت او بود.
به همین مناسبت در ایران هم به پیشنهاد انجمن فیزیک ایران و تصویب هیأت دولت سال ۱۳۸۴ را سال جهانی فیزیک نامیدند.
هدف از برگزاری گردهمایی های سال جهانی فیزیک در ایران، متحول کردن وضعیت فعلی فیزیک بود.
در اصفهان هم برای رسیدن به اهداف سال جهانی فیزیک در تابستان سال ۱۳۸۳ کمیته ای تشکیل شد و برای سال فیزیک برنامه های متنوعی را اعلام و انجمن معلمان فیزیک ویژه نامه ای را منتشر کرد که تمام برنامه ها در آن مندرج است.
مهم ترین عناوین این ویژه نامه:
گزارش فعالیت ها – گفته ها و داستان هایی از اینشتین – گزارش دهمین سال درگذشت اینشتین و محاکمه گالیله بود.
اما در این ویژه نامه ۸۵ صفحه ای مطالب بسیار آموزنده ای به چشم می خورد، از قبیل:
الف: سخنرانی های پُربار استادان دانشگاه های ایران جهان و دبیران برجسته استان و مقالات تحقیقی دانش آموزان هوشمند و با استعداد. ، میزگرد استادان دانشگاه ها، که در آن پیشنهاد های بسیار خوبی برای ارتقاء سطح آموزش داده شده است.
ب: گزارش مفصل دهمین سال درگذشت اینشتین که توسط یونسکو در دسامبر سال ۱۹۶۵ در تلار بزرگ کنفرانس های عمومی یونسکو در پاریس برگزارشد.
در این گردهمایی رنه ماهو مدیرکل یونسکو و جمعی از برجسته ترین فیزیکدانان جهان شرکت داشتند و مطالبی را عنوان کردند که برای سرعت بخشیدن به حرکت های علمی فوق العاده اثر بخش بود.
جمعی از سخنرانان و شرکت کنندگان:
لویی دو بروی برنده جایزه نوبل و منشی دائمی آکادمی علوم فرانسه
ورنر هایزنبرگ برنده جایزه نوبل و رئیس مؤسسه ماکس پلانک در آلمان
رابرت اوپنهایمر رئیس مؤسسه مطالعات عالیرینستون
جولیان هکسلی اولین مدیرکل یونسکو
فردینان گونست استاد مدرسه پلی تکنیک زوریخ
آندره لیشرو ویکز استاد کولژ دوفرانس و عضو آکادمی علوم فرانسه
کدروف عضو آکادمی علوم اتحاد جماهیر شوروی
پی یر اوژه عضو آکادمی علوم فرانسه
ژان پی یرویژیه مدیر تحقیق در مؤسسه تحقیقات علمی فرانسه و عده زیادی از استادان برجسته دانشگاه های جهان
مطالبی که در این گردهمایی منحصر به فرد بیان شده، برای کشورهای جهان سوم مسیر علم و دانش را به گونه ای مطرح می سازد که در حد اقل زمان می توانند روش علمی را در دانشگاه ها و مدارس خود پیاده کنند، درس های آموزنده ای را فرا گیرند که از علم برای صلح و دوستی و خدمت به مردم بهره گیری نمایند.
راه و رسم پویایی اینشتین و روش علمی را از زبان برترین دانشمندان جهان می شنویم. هریک از سخنرانان با بینش خاصی اینشتین و مسیر حرکت او را تجزیه و تحلیل کرده اند. که می تواند مشوق نوجوانان و جوانان ما باشد.
چه محفلی باشکوه تر از این جمع که امکان ندارد تجدید شود، می توانید پیدا کنید که عصاره دانش را به این سادگی و با کم ترین هزینه در اختیار ما قرار دهد.
ما باید از این گردهمائی های که به برترین دانشمندان جهان آراسته شده نهایت استفاده را بنمائیم. در این جلسه بی بدیل اهل تحقیق به ما می گویند چه عواملی موجب شد که اینشتین بتواند نسبیت را به جهان عرصه کند و به دنبال آن پنجره های فراوانی به روی دانشمندان باز شود و افق علم را در جهان هستی با بینش جدیدی به نظاره بنشینند.
شاگردان و همکاران او از زوایای مختلف افکار و اندیشه های او را بررسی و مورد تجزیه و تحلیل قرار می دهند.
برای مثال : پروفسور جرالد هولتون، استاد فیزیک نظری و تاریخ علم در دانشکاه هاروارد در امریکا در باره تحولات فکری اینشتین از سال ۱۹۰۵ تا ۱۹۵۵ می گوید:
وی ابتداء تحت تأثیر دیوید هیوم و در انتها تحت ثأثیر ارنست ماخ قرار داشت. نامه های وی آنقدر سرشار از افکار بدیع است که مطالعه آن ها هم از نظر تاریخ علم و هم برای دانشجویان فیزیک ذی قیمت است.
وی ضمن تحلیل روش اینشتین در تنظیم مقالات علمی خویش سادگی و روشنی خارق العاده این مقالات را ستود و متذکر شدکه طبق گفته لئوپولد اینفلد، اولین مقالات اینشتین در سال ۱۹۰۵ درباره نسبیت محدود، شامل ساده ترین عبارات و آسان ترین محاسباتی است که تا این زمان در مقالات علمی مشاهده می شود.
داستان زیر نیز که هئلتون تقل کرده خالی از لطف نیست.
هنگامی که هیأت اکتشافی انگلیسی در حال تحقیق در صحت نظریه نسبیت عمومی اینشتین به وسیله رصد کردن کسوف کلی خورشید بوده است، روزی یکی از شاگردان اینشتین، با هیجان وارد دفتر او می شود و فریاد بر می آورد که:
هیأت اکتشافی با رصد های خود سحت نظریه نسبیت را تأیید کرده اند.
اینشتین فقط با نهایت آرامش لبخند مختصری می زند.
دانشجوی مذکور می پرسد: آیا از این خبر خوشحال نشدید؟
اینشتین با آرامش بیشتری جواب می دهد: نه چندان.
دانشجو می پرسد به چه دلیل؟
اینشتین جواب می دهد: من به درستی این این موضوع اطمینان کامل داشتم و این آزمایش چیزی براعتماد من نمی افزاید.
دانشجو می پرسد: اگر نتیجه این آزمایش خلاف نظر شما را نشان می داد چه می کردید؟
اینشتین جواب داد: چنین چیزی امکان نداشته است.
دانشجو باز هم اصرار می ورزد که بر فرض محال اگر چنین امری واقع می شد، حال شما چگونه بود؟
اینشتین جواب می دهد: در این حال به راستی به حال چنین خدائی که نمی تواند کار خود را منظم کند، تأسف می خوردم.
هولتون سپس در این نکته اصرار می ورزد که این گفته برخلاف تصور برخی، حاکی از بی ایمانی اینشتین نیست بلکه بر عکس نشانه ایمان کاملی است که قوانین درست و پا برجایی بر جهان هستی حکومت می کند و کار جهان بیهوده و خود به خود نمی گذرد.
در این ویژه نامه، زندگی نامه اینشتین و نیز فشرده جملات، گفته ها و کلمات قصار او آمده است.
سخنرانی پُربار دکتر محمد عبدالسلام برنده جایزه نوبل در خانه یونسکو – پاریس که در تاریخ ۸/۲/۱۳۶۳ ایراد شده بود.
معرفی چند فیزیک دان برجسته و کارهای علمی ایشان همچون: هانری بکرل، گالیله و دکتر محمود حسابی و بلاخره مقاله مهم ژان پل دوم و حکم گالیله.
در این مقاله پس از شرح جریان تفتیش عقاید کلیسا و متن توبه نامه گالیله، به اعلامیه ژان پل دوم را مبنی بر برائت گالیله را اشاره می کند و شگفت این که تاریخ رأی قاطع خود را پس از چهار صدسال تأخیر از زبان عالی ترین مرجع کلیسای کاتولیک – ژان پل دوم- به گوش جهانیان رسانید.
این مرجع بزرگ جانشین مستقیم همان داورانی است که چهار قرن قبل، گالیله سالخورده، تنها و فرسوده را صرفاً به جرم دفاع از نظریه علمی حرکت زمین محکوم کردند و قفل خاموشی بر زبانش آویختند.
در آبان ماه سال ۱۳۷۱ خبر گزاری های سراسر جهان با هیجانی کم نظیر متن خطابه ی غیر منتظره ی پاپ زان پل دوم را که به مناسبت گزارش نهایی کمسیون تحقیق کلیسای کاتولیک در مورد – محاکمه کالیله – ایراد کرده بود، منتشر کردند.
کمسیون تخقیق که به دستور مستقیم ژان پل دوم تشکیل شده بود، پس از ده سال بررسی چند جانبه، در گزارش مبسوطی که در تاریخ نهم آبان سال ۷۱ به حضور پاپ ارائه نمود، به صراحت اعلام کرد:
“”بحرانی که در زمان گالیله بین علم و ایمان پدید آمد، ناشی از آن بود که قضات گالیله، عاجز از تفکیک ایمان از نوعی کیهان شناسی هزار ساله، به غلط خود خود را مجاز شمردند که تعلیم نظرات مبتنی بر حرکت زمین به دور خورشید را ممنوع اعلام دارند.
این اشتباه ذهنی در قضاوت، که امروز برای ما چنین واضح و روشن به نظر می رسد، قضاوت را به اتخاذ اقداماتی انضباطی واداشت که گالیله از آن ها سخت رنج برد….. این خطاها و نا روائی ها را باید اذعان کرد.”"
ژان پل دوم نیز ضمن تأیید گزارش کمسیون تحقیق، خاطر نشان کرد:
“”اینک می توان به صراحت اعلام داشت که سوء تفاهم فاجعه آمیز که به موجب آن گویا تضاد نهادینه ای که بین علم و ایمان مجود دارد از این پس صرفاً متعلق به گذشته است.”"

این مجله از سال ۱۳۷۰ تا ۱۳۹۲ منتشر می شد.
این مجله را تا زمان دائر بودن واحد چاپ اداره کل با همکاری اداره کل و مرکز تحقیقات معلمان اصفهان چاپ می شد اما چند شماره آخر آن به هزینه مدارس برتر از جمله بنیاد آموزشی امام صادق و یک شماره هم با کمک دبیرستان سادات چاپ و سپس متوقف گردید که امید است با درایت شورای اجرایی انجمن معلمان فیزیک اصفهان و همکاری اداره کل، دوباره احیاء گردد.
اما تأسف بیشتر این که اداره کل آموزش و پرورش استان که باید مشوّق و مروج این قبیل نشریه ها باشد، هیچ عکس العملی از خود نشان نداد و این می رساند که مسؤلان اداره کل هیچ توجهی به این امور ندارند.
********

تمام حقوق این سایت برای © 2022 آئین فرزانگی. محفوظ است.
پشتيباني توسط سايت آئین فرزانگی