صدسال با دارالمعلمین ( دکتر ابوالقاسم قلمسیاه)

 

استاد دکتر ابوالقاسم قلمسیاه  پس از عمری تلاش و کوشش در اعتلای دانش فیزیک درسن ۹۰  سالگی در روز سه شنبه ۹/۹/۱۳۸۹   در تهران در بیمارستان فیروزگر در گذشت پیکر آن مرد بزرگ در روز پنج شنبه ۱۱/۹/۱۳۸۹ از مقابل منزلش  به وسیله ی  دانش آموختگان دانشگاهی و فرهیختگان جامعه تشیع شد و در قطعه ی نام آوران بهشت زهرا ی تهران به خاک سپرده شد.

دکتر قلمسیاه دردوم اسفند ماه ۱۲۹۹ از یک خانواده ی یزدی در کرمان متولد شد، در ۵سالگی در مکتب قرائت قرآن را فرا گرفت وتحصیلات ابتدائی خود را در سال ۱۳۱۳ طی کرد ودرسال ۱۳۱۸ دانشسرای مقدماتی را با رتبه اول به پایان رسانید.ا به همین منظور به دانشسرای عالی تهران اعزام شد و تحصیلات عالی را در دانش سرای عالی تهران در رشته فیزیک وشیمی به پایان رسانید. از استادان وی مرحومان دکتر حسابی، دکتر جناب ،دکتر آزاد، دکتر خمسوی،دکتر اسماعیل بیگی، دکتر محمودیان، دکتر آل بویه، دکترغفاری، دکتر وصال، دکتر شیخ، دکتربریمن، دکترتوسلی، دکتر رادفر،دکترتقوی بودند. در آن زمان دکتر صدیق اعلم رئیس دانشسرای عالی ودکتر عبدالله شیبانی معاون  بودند.

استاد پس از فراغت تحصیل از دانشسرای عالی برای مدت ۱۳ سال در دبیرستان ایرانشهر یزد به تدریس پرداخت که البته به عنوان معاون دبیرستان هم انجام وظیفه نمود.

درسال ۱۳۳۵ به تهران منتقل شد و پس از ۴ سال تدریس در دبیرستان های تهران، به اتفاق ۹ نفر از اعضای علمی از طرف مرکز اتمی دانشگاه تهران به وسیله ی آقای دکتر آزاد انتخاب شد و به مدت ۶ ماه در مرکز اتمی فرانسه دوره ی ویژه ی این رشته را گذراند. اما به لحاظ علاقه مندی و انجام فعالیت های علمی برجسته،تا دریافت مدرک دکترای فیزیک به مطالعات خود در مراکز اتمی حومه ی پاریس به کارهای علمی وتخقیقاتی ادامه داد. 

زنده یاد دکتر قلمسیاه در سال ۱۳۴۲ به ایران برگشت و به وسیله ی آقای مصطفی زمانی به دانشگاه تهران منتقل شد. ودر سال ۱۳۶۴ در حالی که مدیر گروه فیزیک دانشگاه تهران بود پس از ۴۳ سال خدمت بازنشسته شد.

استاد علاوه بر تدریس در دانشگاه تهران در دانشگاه شهید بهشتی، دانشسرای عالی نیزتدریس کرد . علاوه برآن،کتاب های ارزشمندی را در رشته فیزیک تالیف کرد جزوات و درسنا مه های ویژه ی دوره ی لیسانس و فوق لیسانس  را تدوین و در ترجمه ی کتاب های علمی و فرهنگی با سایر فرهیختگان همکاری نزدیک داشت. ماده و نیروهای بنیادی را به اتفاق جناب آقای دکتر صمد فرخی و جناب آقای دکتر منصور بینا تألیف کرد وی عضو فرهنگستان علوم ایران بود و با بسیاری از دانشمندان از جمله مرحوم احمد بیر شک در نگارش زندگی نامه ی دانشمندان همکاری نزدیک داشت. به خصوص یک دوره ی کامل کتاب های درسی فیزیک متوسطه را با همکاری جناب آقای محمد علی پیغامی برای همه ی کلاس ها، با زحمات طاقت فرسا به رشته تحریر در آورد که از سال ۱۳۵۰ تا سال ۱۳۷۲ به مدت ۲۲سال در مدارس متوسطه سراسر کشور  در همه ی رشته ها تدریس می شد وهنوز هم این سری از کتاب های استاد به عنوان مرجع مورد استفاده ی علاقه مندان قرار می گیرد. استاد برای تألیف کتاب های درسی فیزیک حدور ۱۶ ساعت در شبانه روز فعالیت خستگی ناپذیر داشت.

استاد در محافل علمی و فرهنگی همواره مورد تبجیل و تکریم قرار گرفته و به خصوص در روز یکشنبه ۴/۱۲/۷۸ به همراه ۲۹ نفر دیگر از اندیشمندان برجسته در دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی لوح تقدیر دریافت نمود.

استاد پایه گذار رشته ی کروماتوگرافی و مؤسس آزمایشگاه این رشته در دانشگاه تهران بود وکتاب حفاظت رادیولوژیکی محیط زیست را در همین زمینه تألیف کرد.

استاد پس از بازنشسته شدن در سال ۱۳۶۴به سازمان انرژی اتمی ایران دعوت شد. و به عنوان عضو و ویراستار مجله ی علوم و فنون هسته ای ایران بود و مشاور عالی همکاری می کرد.

دکتر صالحی رئیس سازمان انرژی اتمی ایران طی اطلاعیه ای درگذشت این دانشمند را به مقام معظم رهبری، رئیس جمهور، جا معه ی دانشگاهی و استادان و دانشمندان فیزیک هسته ای وخانواده ی بزرگ سازمان انرژی اتمی ایران تسلیت گفت.

دکتر صالحی به آثار پرثمر و ارزشمند علمی استاد فقید اشاره کرد و گفت این آثار برای زمان های طولانی در مراکز علمی خواهد ماند و مورد بهره گیری دانشوران و دانش پژوهان قرار خواهد گرفت. وی افزود بسیاری از کسانی که در حال حاضر در مصدر سازمان انرژی اتمی به فعالیت علمی اشتغال دارند، حتی از نسل دوم و سوم از دانش آموختگان محضر درس استاد قلمسیاه می باشند. وی از دکتر قلمسیاه  به عنوان پدر معنوی علم فیزیک ایران  یاد کرد وگفت آثار علمی این استاد شاهد این ادعا می باشد. شادروان قلمسیاه تالیفاتی را از سطح دبیرستان تا دانشگاه به رشته ی تحریر درآورده و تا همین اواخر به عنوان مشاور و ویراستار مقاله های علمی سازمان خدمت می کرد.

استاد قلمسیاه علاوه بر اطلاعات وسیع علمی از اخلاق حسنه نیز برخوردار بود تواضع بیش از حد، صمیمیت، احترام حتی به جوانان دانش آموز و دانشجو، برخورد توأم با مهربانی، وقت شناسی و نظم و انضباط و دقت حتی در جزئی ترین مسائل ، آزادگی و مناعت طبع ، خوش قلبی، سلیم النفس بودن از ویژه گی های این استاد برجسته بود. او انسانی آزاده، دقیق، باگذشت،  صبور، مؤدب ووفادار بود.

مرحوم دکتر قلمسیاه در یک مصاحبه گفت: در طول فعالیت های علمی پژوهشی خود توفیق داشته ام که به کشور خود سه خدمت عمده را به انحام برسانم:

الف: وارد کردن تکنولوژی کروما توگرافی در کشور.

ب: اندازه گیری رادیواکتیویته محیط.

ج: تالیف ۷جلد کتاب درسی فیزیک برای دانش آموزان دوره ی متوسطه ی سراسرکشور.

انجمن  فیزیک اصفهان از این استاد ممتاز چندین بار دعوت کرد و ایشان در جمع  دبیران فیزیک استان اصفهان حاضر شدند و با نهایت تواضع و فروتنی مطالب علمی را مطرح ضمن سخنرانی به سؤالات دبیران فیزیک در زمینه مباحث مختلف فیزیک پاسخ داد.

استاد با فرآیند همکاری صمیمانه وتشویق آمیز داشتند که برای نمونه می توان به نامه ی ایشان در صفحه ۴۵ فرآیند  ۴ و ۳ و مقاله ی علمی آموزشی ایشان در صفحه ی ۴۰ فرآیند ۶ اشاره کرد. 

استاد در اردی بهشت ماه ۱۳۷۷ به همراه استاد احمد بیرشک به اصفهان دعوت شدند و مورد استقبال و تکریم فرهنگیان استان قرار گرفتند.

درسال جهانی فیزیک مرحوم دکتر قلمسیاه به اتفاق جناب آقای اسفندیار معتمدی به دعوت اداره آموزش وپرورش باغبهادران در سالن اجتماعات ذوب آهن اصفهان حضور یافتند وطی یک برنامه فراموش نشدنی علمی آموزشی با سخنرانی و پاسخ به سوالات شرکت کنندگان،  دانش آموزان برجسته ی  منطقه را که در مقاله نویسی در زمینه ی فیزیک برتر شناخته شده بودند،  موردتشویق وتبجیل قرار دادند. مرحوم محمد حسن باقی وآقای معتمدی نیز در ستایش این استاد عالیمقام وآموزش وکاربرد فیزیک سخنرانی کردند.

خاطرات و توصیه های استاد:

* قرار بود که من ۶ ماه در فرانسه باشم، ولی به سبب تحقیقاتی طولانی کهدر آن جا کردم و آن ها خوششان آمد تا اخذ مدرک دکترای علوم فیزیک به مدت سه سال درآن جا ماندم. در پایان این دوره تحصیلی، مرکز اتمی فرانسه نمی خواست که من به ایرانبرگردم و پیشنهاد حقوق زیادی کردند که آن جا بمانم به آن ها گفتم که ایرانی ام وبایستی به کشور خودم برگردم. رئیس لابراتوری که در آن جا کار می کردم، گفت: شماناسیونالیست هستید. گفتم: ناسیونالیست معنی ندارد. من مدیون و بدهکار کشورم هستم. آن ها به من اجازه داده اند که بیایم این جا تحصیل کنم و الان تحصیلات من تمام شدهاست و باید به کشورم برگردم. اگر من این جا بمانم شما به من به عنوان فردی که از یککشور عقب افتاده است نگاه می کنید. من باید به کشورم برگردم.

                                                                                  ******

در زمینه آموزشی که تا حدود زیادی توضیح دادم، در بخش پژوهش نیزتعداد زیادی از دانشجویان فوق لیسانس کشور را به تحقیق و پژوهش در زمینه مجهولاتیکه کشور ما با آن روبرو بوده است، تشویق کرده ام؛ مثل میزان رادیواکتیویته در هوا،آب باران، مواد غذایی، برگ گیاهان، برف، چای، حبوبات، گندم و برنج و آب های معدنی. همچنین با همکاری ۱۰ دانشجوی فوق لیسانس روی تخصص خودم یعنی کروماتوگرافی گازهایموجود در هوا نیز کار کرده ام.

    *****

من از جمله افرادی هستم که ذاتاً به معلمی علاقه دارند. حتی دردوران دانش آموزی هم شاگرد داشتم. تعدادی از دانش آموزان بودند که به آن ها درس میدادم و کمکشان می کردم. حتی کارنامه برایشان تنظیم کرده بودم و به آن ها نمره میدادم. خلاصه از بچگی شوق و ذوق معلمی داشتم و به همین جهت هم به دانشسرای مقدماتیرفتم. در نتیجه اگر با این تجربه نوجوان شوم باز هم معلمی را انتخاب می کنم. من هیچوقت تقاضای مادی نداشته ام.

                                                                                      *****

پیام من به جوانان این است که موفقیت در سایه سعی و تلاش و کوششبه دست می آید. جوانان ما باید ببینند چرا مردم  ژاپن یا آلمان در جهان امروز که برپایه تکنولوژی استوار است، موفق اند؟ من خودم در ژاپن بوده ام . زندگی مردم آن جاسراسر تلاش و کوشش است. کارکنان ادارات ژاپن حتی بیش از ساعات موظف خود کار می کنندو تقاضای اضافه دستمزد هم ندارند. آن ها تا کارشان تمام نشود به منزل نمی روند.

*****

جوانان باید همواره در راه صحیح منطقی کوشش کنند و هدفشان اینباشد که به مردم خدمت کنند و جامعه را بالا ببرند. آن ها مطمئن باشند مردم به افرادیکه به آن ها خدمت می کنند، رو می آورند.

******

یکی از نکات مهم دیگر که باعث پیشرفت هر جامعه است، وجود یک نظممنطقی در آن جامعه است.

 جوانان باید عادت کنند به کارهای خود نظم بدهند. در هرج و مرجهیچ وقت کارها سامان نمی یابد. متأسفانه جامعه ما همیشه دچار افراط و تفریط است. مردم عادت کرده اند بی برنامه حرکت کنند، در صورتی که اگر کمی به آن ها فشار بیاورندرعایت می کنند، ولی وقتی آن ها را آزاد می گذارند، خودشان این نظم را رعایت نمیکنند؛ البته این چیزی نیست که با نصیحت درست شود و همه افراد و سازمان ها اعم ازخانواده، اجتماع، مدرسه و باید برای حل این نقاط ضعف، تلاش عملی نمایند. به طور خلاصهنا آگاهی، بی نظمی، کاهل کوشی و زیاده طلبی عوامل موثر در رکود یک جامعه اند و جوانانباید تلاش کنند که با این نکات منفی مقابله نمایند و همواره برای رشد جامعه خودتلاش کنند.

تمام حقوق این سایت برای © 2019 آئین فرزانگی. محفوظ است.
پشتيباني توسط سايت آئین فرزانگی