علم شریعت از عقلانیت جدا‌نشدنی است

آیت‌الله محقق داماد: علم شریعت از عقلانیت جدا‌نشدنی است

بیستمین همایش روز ملی بزرگداشت حکیم ملاصدرا به همت بنیاد حکمت اسلامی صدرا با حضور آیت‌الله سیدمحمد خامنه‌ای رییس این بنیاد، دکتر رضا داوری اردکانی رییس فرهنگستان علوم و دیگر استادان فلسفه از جمله دکتر کریم مجتهدی، دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی، آیت‌الله دکتر سید مصطفی محقق داماد و دکتر ‌غلامرضا اعوانی در مجتمع فرهنگی آدینه برگزار شد. ‌آیت‌الله سیدمصطفی محقق داماد استاد دانشگاه شهید بهشتی در همایش «فلسفه و جهان عاری از فلسفه» سخنرانی خود را با موضوع تشریع بدون تعقل ایراد کرد.

وی گفت: علم شریعت یا دانش فقه با متن زندگی افراد و حیات اجتماعی جامعه دینی رابطه‌ای ناگسستنی دارد و به هیچ وجه در حاشیه زندگی نمی‌باشد. تاریخ نشان می‌دهد که در مقاطعی جامعه اسلامی دارای نشاط و شکوفایی و رشد بوده و وقتی بررسی دقیق‌تری می‌کنیم ریشه آن در یک تفکر فقهی عقلانی باز بوده است که قرن ۴و ۵ شاهد ادعای بنده است. آثار به جا مانده نشان می‌دهد که عالمان شریعت در پیشرفت علوم مختلف نقش به سزایی داشتند.

محقق داماد افزود: ذبیح‌الله صفا می‌نویسد: مهم‌ترین عنصر از عناصر تمدن در قرن ۴و ۵ علوم شرعی عقلی است. شخص دیگری گفته وجود آزادی دینی که ریشه در اندیشه شریعت آزاد داشته باعث پیشرفت این علوم شده است. درست نقطه مقابل در تاریخ می‌بینیم که به خاطر نوعی تفکر فقهی و سختگیری‌ها و جدایی از عقلانیت جامعه دچار مشکلات بسیار زیادی می‌شود. شاهد آن تفکر سلفی‌گری است که یک نوع تفکر فقهی است و هنوز هم جنایات زیادی در چهره اسلام و به نام اسلام انجام می‌شود. در یک ماه اخیر گروه بوکوحرام ۳۰۰ دختر ۱۶‌تا ۱۸ساله را ربوده است. بوکوحرام یعنی حرام بودن تحصیل به روش جدید. پایه‌گذار بوکوحرام خواستار تعطیلی همه علوم جدید شده بود اینها با تحصیل علوم جدید مخالفند و خود را پیرو ابن تیمیه می دانند. همه مکاتب مخرب سلفی نشات‌گرفته از تفکر فقهی ابن‌تیمیه است. محور فکری او مخالفت با هر‌گونه تعقل و خردگرایی است.

این استاد دانشگاه شهید بهشتی ادامه داد: در جهان اسلام دو مکتب وجود دارد که یکی نظام فقهی متن‌گرای بدون تعقل است که فقط به متن دلالت می‌کند و دیگری نظام عقلگراست که بر فهم تعقلی متون استوار بوده است.از قرآن استنباط می‌شود که این مساله تنها آفت جهان اسلام نبوده است و تفکر غیرعقلانی ریشه در یهود و دیگر ادیان داشته است آیات‌ ۳۱ و ۳۲ سوره اعراف کاملا در مقابل روحانیون ضدتعقل موضع می‌گیرد معنای این آیات این است که چه کسی حلال را بر مردم حرام می‌کند و خوبی‌ها را از مردم منع کرده است. معلوم می‌شود که عده‌ای در زینت ظاهری و مواد خوراکی مردم دخالت می‌کردند و به نام خدا آن را حرام می‌دانستند در قرآن در موارد زیادی به حلال و حرام کردن بی‌مورد عده‌ای از یهودی‌ها اشاره دارد.

عضو پیوسته فرهنگستان علوم ایران اضافه کرد: زمانی در همین کشور ما تحصیل علوم جدید در مدارس‌ را منع می‌کردند و مدرسه ملاحسن رشدیه

۸ بار به فتوای علمای شهر خراب شد. اما درست در مقابل این مساله ملاصدرا اصطلاح استنباط در علوم را استعمال کرده است.ملاصدرا حدیثی را نقل می‌کند که می‌گوید یکی از مطالبی که خدا به آدم وحی کرده این است که افرادی که استنباط‌کنندگان در علوم هستند نزد من از آبادگران زمین افضلند. هر کس علمی را استنباط کند و در کتابی مدون نماید به منزله انسان برگزیده من است.
اطلاعات شماره ۲۶۴۴۶

تمام حقوق این سایت برای © 2022 آئین فرزانگی. محفوظ است.
پشتيباني توسط سايت آئین فرزانگی