فیض الله نوری

حاج آقا فیض الله نوری
استاد فیض الله نوری از معلمان برجسته و وارسته آموزش و پرورش اصفهان، پدرشان مرحوم آیت الله میرزا بهاءالدین فاضل نوری، فقیه و عالم ربانی و مادرشان نبیره مرجع عظیم الشأن شیعه مرحوم حاج سید محمد باقر رشتی شفتی معروف به سید حجه الاسلام در سال ۱۲۹۸ هجری شمسی تولد یافته اند. ایشان منتسب به شجره خواجگان نور می باشند، که از برکت مهاجرت خواجه اباصلت هروی به فرمان حضرت ثامن الائمه امام رضا(ع) به شهر نور در آن شهر به وجود آمدند.
تحصیلات ابتدایی خود را در مدرسه اقدسیه زیر نظر شیخ محمد حسین مشکاتی طی کرد. در ۱۳۱۴ در دبیرستان سعدی دوره متوسطه را ادامه داد و همواره در کسب کمالات اخلاقی کوشا بود. پس از فراغت از تحصیل راهی دانشسرای عالی تهران شد و به دریافت لیسانس در رشته فیزیک، شیمی نایل آمد و به استخدام وزرات فرهنگ( آموزش و پرورش) درآمد.
دوره دبیری خود را از سال ۱۳۱۷ در شهرستان شیراز آغاز کرد. پس از ۵ سال تدریس در شیراز در سال ۱۳۲۲ به آموزش و پرورش استان اصفهان منتقل شد و در اصفهان به تدریس فیزیک و شیمی در دبیرستانهای سعدی، صارمیه، هراتی، هاتف، ادب و دانشسراها مشغول شد.
در سال ۱۳۴۷ بازنشسته اما تا حدود ۱۰ سال بعد به تدریس ادامه داد که ۷ سال آخر تنها فیزیک تدریس می کرد.
در طول خدمت پرخیر و برکت خود علاوه بر تدریس فیزیک و شیمی ساعات فراغت خود را در امر آموزش نماز به دانش آموزان از دوره ابتدایی تا متوسطه می گذراند. دایم ذکر خدا یعنی نماز را بر زبان جاری می کرد و هم دیگران را به نماز وامی داشت و برحسن اجرای آن نظارت می نمود.
اظهار نظر جمعی از فرهنگیان درباره ویژگی های حاج آقا فیض الله نوری.
آقای اسدالله ذهب صنیعی:
دوره متوسطه خود را ازسال تحصیلی ۴۲-۱۳۴۱ تا ۴۷-۱۳۴۶ به مدت ۴ سال در دبیرستان سعدی طی کردم و در آن دبیرستان با خلق و خوی استاد ارجمند جناب آقای حاج آقا نوری آشنا شدم.
یکی از ویژگی های ایشان این بود که نسبت به حق الناس و حفظ بیت المال بسیار حساس بودند. برای مثال در اوایل سال تحصیلی که هنوز دفتر حضور و غیاب آماده نشده بود معلمان ارجمند به طور معمول، سرکلاس حاضر می شوند و برای حضور و غیاب بعضاً یک برگ کاغذ از دانش آموز می گیرند و اسامی حاضرین را یادداشت می کنند.
معلمان معاصر ایشان نقل می کنند، وقتی آقای نوری چنین رفتاری را از معلمان می دیدند، زبان به اعتراض می گشودند که: شما از کجا می دانید، پدر این دانش آموز که برایش دفتر خریده است به چنین عملی رضایت داده است؟ آیا شما از پدر این دانش آموز اجازه گرفته اید و کاغذ او را تصاحب می کنید؟
ایشان پس از وقایع سیاسی سال های ۴۳-۱۳۴۲ در مقابل بعضی از کسانی که جذب نویسندگان بیگانه شده بودند و گرایش های ضد دینی از خود نشان می دادند، مقاومت و ایستادگی می کردند. وقتی می دیدند دبیرانی که باید امانت دار باشند و فکر و اندیشه دانش آموزان را در صراط حق قرار دهند، سر کلاس یا در جلسات سخن رانی مطالب مغایر با ارزش های دینی مطرح می کنند، زبان به اعتراض می گشودند و با استدلال و منطق قوی و ارشاد بلیغ و رسا حرف حق خود را به کرسی می نشاندند.
یاد دارم که در وسط سخنرانی یکی از دبیران که نظریه غیر اسلامی یکی از مکاتب غربی را توجیه می کرد برخاستند و اعتراض کردند و سخنران را مجبور کردند جانب تعادل را رعایت کند.
در یک روز دیگر وقتی دبیری در یک سخنرانی به تجلیل از فکر و اندیشه صادق هدایت داد سخن می داد، آقای نوری اعتراض کردند و فرمودند به دلیل اینکه این نویسنده دست به خودکشی زده است، مرتکب گناه کبیره شده و سزایش آتش است.
آقای حسین مصاحبی:
کم تر فرهنگی یا بهتر بگویم کم تر کسی از اهالی اصفهان ممکن است که استاد نوری این معلم آگاه، دلسوز و متقی را نشناسد. زیرا ایشان سال ها در آموزش و پرورش علاوه بر تدریس فیزیک و حضور در کلاس های دبیرستان در مدارس ابتدایی و راهنمایی هم برای بررسی نحوه اجرای مراسم مذهبی حضور یافته و از نزدیک با دانش آموزان و معلمان گفتگو می کردند.
به یاد دارم مرحوم جواد شفیعی که یکی از دبیران زبده و مطلع و دانشمند و شوخ طبع و بذله گو بود و گاهی به شوخی از همکاران انتقاد می کرد، همیشه معتقد بود که حاج آقا فیض الله نوری همان است که می نماید و آنچه می گوید عین حقیقت و صداقت است.
شایع بود که جناب نوری در کلاس های ششم مباحث صوت و موسیقی را چون حرام می دانستند تدریس نمی کردند. به خاطر دارم زمانی که ریاست انجمن دبیران علوم تجربی اصفهان را عهده دار بودم روزهای جمعه با همکاران خود تا آنجا که ذهنم یاری می کند مرحوم جواد شفیعی، آقای حسن نیلفروشان، آقای اسد الله ذکری، مرحوم جواد عریضی، آقای نظری، آقای اکبر نکویی و آقای حاج آقا نوری در آزمایشگاه دبیرستان ادب گرد هم آمده و آزمایش های مختلف را انجام تا اگر در حین آزمایش به مشکلی برخورد کردیم، در رفع مشکل هم فکری کرده تا در هنگام آزمایش در حضور دانش آموزان دچار مشکل نشویم. در یکی از این روزها آقای علی اصغر نوروزیان دبیر فیزیک و رئیس انجمن دبیران علوم تجربی کشور به اصفهان دعوت شده و برای بازدید از این فعالیت و عشق و شور دبیران، به آزمایشگاه دبیرستان ادب تشریف فرما شدند. در آن روز جناب آقای نوری هم تشریف داشتند و با توجه به این که ایشان با آقای نورزیان هم کلاس و رفیق دیرین بودند، فرمودند شما که طراح سؤالات فیزیک نهایی سال ششم می باشید نمی دانید که موسیقی در اسلام حرام است، چرا از این بخش سؤال طرح می کنید؟ آقای نوروزیان در پاسخ با خنده اظهار داشتند، چرا می دانم اما برنامه مصوب وزارتی باید اجرا شود و من و شما هم بالاجبار باید این بخش کتاب را تدریس کنیم زیرا در مقابل دانش آموزان مسؤولیم. از آن به بعد گویا جناب استاد قسمت موسیقی را تدریس می کردند اما حرمت آن را مرتب برای دانش آموزان توضیح می داند. ولی آنچه مسلم است، این که هرچه ایشان می گفتند و هرآنچه انجام می دادند، از روی صداقت و حقیقت و خلوص نیت بود.
در سال ۱۳۴۵ که من به ریاست دبیرستان ادب منصوب شده بودم، این افتخار نصیبم شد که در خدمت استاد فیض الله نوری باشم. روزی در زنگ تفریح متوجه شدند که من انگشتری طلا در دست دارم، با ناراحتی فرمودند ترا که می شناسم از یک خانواده مذهبی هستی، این چیست در انگشت تو؟ به ایشان گفتم من موقع نماز از دستم خارج می کنم. فرمودند: برای مرد به هیچ عنوان صحیح نیست. از تذکری که داده بودند، تشکر کردم و بالافاصله انگشتری را از انگشت خارج کرده و به جای آن، از انگشتری عقیق استفاده کردم که هنوز هم همان انگشتری را در دست دارم.
هنگامی که به ریاست ناحیه ۲ منصوب شده بودم، روزی آقای نوری تشریف آوردند و فرمودند هم اکنون که رئیس ناحیه شده ای درباره مسائل دینی و نماز دانش آموزان چه کرده ای؟ به عرضشان رساندم که بخشنامه ای به همه مدارس ارسال شده که ضمن توجه دقیق به برنامه های مذهبی دانش آموزان، همه روزه نماز جماعت در مدارس انجام گیرد و همچنین همکار ارجمندم جناب آقای محمودی مأموریت دارند از تمام مدارس ناحیه بازدید کرده و نماز جماعت مدارس را کنترل نمایند. ایشان ضمن تشکر فرمودند من هم افتخاراً به مدارس شما سرکشی خواهم کرد و اگر نواقصی مشاهده شد، تذکر خواهم داد که من از ایشان که در آن موقعیت این چنین برای دین و مذهب دل می سوزاندند تشکر و سپاسگزاری کردم.
آقای صفرعلی جمالی:
در سال تحصیلی ۳۱-۳۰ افتخار شاگردی آن معلم دانشمند و متعهد را داشتم و از فضل و دانش و تقوای این انسان والا بهره مند گشتم. در سال های بین ۵۰-۴۰ در دبیرستان سعدی واقع در خیابان استانداری توفیق و افتخار همکاری با ایشان را پیدا کردم. یادم نرفته یک روز موقع زنگ تفریح که از کلاس به دبیرستان آمدم و خیلی خسته بودم از اوضاع نامطلوب آموزش و پرورش و توقعات زیاد دانش آموزان گله کردم و یادی از بعضی رفقای دوره تحصیل که مهندس شده بودند، نمودم. آن استاد والامقام در دفتر حضور داشتند، با لحنی اعتراض آمیز فرمودند: آنها هم درآمد بیشتری دارند و هم زندگی مرفه، ولی آنها با ساختمان، مصالح ساختمانی و عمله و بنا سرو کار دارند در صورتی که ما انسان می سازیم و با جوان هایی که فردای مملکت را می سازند، سرو کار داریم و این افتخار ما با هیچ چیز دیگر قابل قیاس نیست. آنچه این معلم متدین و با اخلاص بر زبان جار ی می کرد با عمل و رفتارش مطابقت داشت. ای کاش همه می توانستیم رفتار ایشان را الگوی خود قرار دهیم از خداوند بزرگ و مهربان برای نامبرده سلامت و سعادت آرزومی نمایم.
آقای محمد اسماعیل جواهری:
گرچه از دوران کودکی و به هنگام دانش آموزی در دبستان هدایت استاد نوری را به خاطر بازرسی های مکرر از کلاس های دینی و مدرسه و التزام ایشان به فراگیری نماز در دبستان و آموزش عملی آن می شناختم ولی در سال تحصیلی ۴۵-۴۴ در کلاس ششم ریاضی دبیرستان سعدی افتخار شاگردی ایشان را داشتم. وجود او برای ما مظهر تقوی بود و هیچگاه در راستگوئیش تردید نداشتیم.
از آن روزها و زمان های بعد مطالب زیادی به خاطرم مانده است که نقل همه آنها از حوصله این مقال بیرون است و در اینجا فقط به سه مطلب اکتفاکرده و برای وجود ایشان عمری دراز و پربرکت آرزو دارم.
۱- برخلاف آنچه گاهی گفته می شود که از کتاب فیزیک گام های موسیقی را تدریس نمی نمودند. اینجانب تمام آنچه در این باره می دانم از محضر ایشان فراگرفته ام، زیرا در دوران دانشگاه نیز مطالبی دراین باره نیاموختم، فقط در هنگام شروع فصل ایشان تذکر دادند که با یادگیری مطالب این فصل کسی استفاده از وسائل موسیقی را فرا نمی گیرد و در یک کلمه موسیقی دان هم نمی شود.
۲-در تابستانی که تازه از دانشگاه فارغ التحصیل شده بودم، مؤسسه ای مذهبی در خیابان آمادگاه به نام کانون علمی و تربیتی جهان اسلام تازه به وجود آمده بود و شنیدم که جناب استاد( حاج آقا نوری) نیز چند جلسه ای درس مکانیک ارائه می نمایند. به خاطر حرمت استاد و دیدن چهره ایشان به کلاس مراجعه کردم، شاید در آن زمان دانسته های خود را بیشتر از آن می دانستم که این کلاس ها برایم مفید باشد ولی با کمال شرمندگی وقتی از کلاس خارج شدم فهمیدم که هنوز باید ساعت ها به کلاس درس استاد بروم تا آنچه آموخته بودم را خوب بفهمم.
۳- در ابتدای شغل معلمی کم و بیش دانسته بودم که درآمد معلمی نمی تواند جوابگوی مخارج زندگی باشد، از این رو عصرها به بازار می رفتم و آرام آرام مقدمات شغل دومی را فراهم می کردم که در کنار معلمی جوابگوی مخارج روزانه ام باشد. یک روز بعد از ظهر مطابق معمول به بازار رفتم در بین راه و میان بازار به ایشان برخورد نمودم. بعد از سلام و پاسخ، ایشان پرسیدند برای چه به بازار آمده ای؟ حقیقت مطلب را برای ایشان شرح دادم ولی استاد بدون آن که تردیدی حتی در آهنگ کلامشان وجود داشته باشد آمرانه گفتند: اگر می خواهی معلم باشی به همان یک شغل اکتفا کن و با کم و بیش آن بساز. طنین صدای ایشان چنان بود که آن روز را آخرین روز شغل دوم من قرار داد و امروز که بیست و اندی از آن سال می گذرد، می دانم که اشتباهی رخ نداده و معلم باید فقط به معلمی فکرد کند. در پایان برای ایشان طول عمری با عزت و موفقیت در هدایتگری مستمر را آرزو دارم.
آقای اکبر محقق طباطبایی:
دانش آموز دبستان خواجه نظام الملک( احمد آباد) بودم که حاج آقا فیض الله نوری برای آنکه ما را به نماز خواندن تشویق کنند، به مدرسه ما می آمدند. نیمکتی را جلو کلاس رو به قبله قرار می دادند و از دانش آموزی که داوطلب خواندن نماز بود دعوت می کردند که روی نیمکت بایستد و نماز بخواند، به طوری که هم او را ببینند و صدای او را بشنوند. استاد فیض الله نوری نماز خواندن را عملاً آموزش می دادند، هرجا دانش آموز دچار اشکال می شد یا خوب تلفظ نمی کرد، خودشان به اندازه کافی توضیح می دادند، تا ما قرائت حمد و سوره و سایر اذکار نماز را یاد بگیریم.
تکبیره الاکرام، قیام، رکوع، سجود، تشهد و سایر موارد را به خوبی آموزش می دادند.
در مورد وضو گرفتن نیز ظرف آبی را سر کلاس می آورند و روش درست وضو گرفتن را آموزش می دادند.
بعداً فهمیدم ایشان معلم برجسته فیزیک شهر ما هستند و از روی اخلاص ساعات فراغت خود را بدون هیچگونه چشم داشتی صرف آموزش و اقامه نماز می کنند. نکته جالب توجه اینکه استاد نوری به خوبی می دانستند که باید کارهای اساسی و بنیادی را از دوران کودکی و دبستان آغاز کرد، لذا ایشان ترجیح داده بودند که آموزش نماز را از این نقطه شروع کنند که العلم فی الصغر کالنقش فی الحجر. آموزش در کودکی همچون نقش ایجاد شده در سنگ است.
آقای حسن نیلفروشان :
شاگردان فراوان جناب آقای حاج آقا فیض الله نوری که غالباً در سطوح علمی و مناصب مختلف می باشند برای شخصیت علمی و معنوی ایشان احترام خاصی قائلند و نسبت به ایشان تواضع مخصوص دارند. این بنده نیز که در دوره تحصیل دبیرستان از شاگردان ایشان بوده و در زمان اشتغال نیز افتخار همکاری ایشان را داشته ام همیشه از علاقه مندان و ارادتمندان این بزرگوار بوده ام.
استاد در امر آموزش علاوه بر تبحر و تسلط برموضوع تدریس خود، نسبت به دانش آموزان مهربان، دلسوز و مشوق آنان بوده و در امتحان و ارزشیابی نیز دقت زیادی به خرج می دادند.
جناب آقای نوری علاوه بر اصالت خانوادگی و مرتبه علمی به لحاظ شرافت ذاتی و مراتب تقوا و ادب دینی زبانزد همگان می باشند و به جهت مطالعات دینی و اهتمام به انجام احکام مذهبی از واجب و مستحب، شخصیتی کم نظیرمی باشند و به همین لحاظ رفتارشان در هر زمان برای دیگران نمونه و حجت بوده است.
محضر ایشان علاوه برآن که خالی ازهرگونه گزافه و از غیبت و افترا منزه است، جلسه آموزش معارف دینی و بهره مندی از فضایل خاندان نبوت می باشد.
ایشان در زمان اشتغال علاوه بر تدریس و کار موظف اداری، در ساعات فراغت داوطلبانه به مدارس مختلف سرکشی و به تشویق و آموزش مسائل دینی و احکام نوجوانان مبادرت داشتند. همچنین در زمانی که تعلیمات دینی از برنامه رسمی وزارتی حذف شده بود، در هر فرصت و ازجمله در پایان هردرس به بیان اعتقادات و احکام اهتمام داشتند.
از شرکت در مجلسی که به مشروعیت برنامه آن اطمینان نداشتند، خودداری کرده و در بسیاری از محافل از نوشیدن یک فنجان چای هم پرهیز می نمودند.
شخصی که به زندگی خصوصی ایشان آشنا بود برای من نقل کرد، ایشان در محاسبه و پرداخت وجوهات شرعی به قدری جانب احتیاط را می گیرند که گاهی تا دو برابر معمول پرداخت می کنند.
یک زمانی خودم جمله ای به این مضمون از ایشان شنیدم: « دینداری مردم در مواجهه با پول و مال شبهه دار و نامشروع مشخص می شود.»
خلاصه این که ویژگی عمده شخصیت ایشان تقوا و پرهیزگاری و فروتنی و تواضع می باشد. از پروردگار متعال سلامت و طول عمر برای ایشان و توفیق اقتباس و بهره گیری از رفتار ممتاز ایشان را برای خودمان مسئلت دارم.

تمام حقوق این سایت برای © 2020 آئین فرزانگی. محفوظ است.
پشتيباني توسط سايت آئین فرزانگی