مقبره پروفسور پوپ

مقبره پروفسور پوپ
برگرفته از کتاب آیین فرزانگی جلد۴- ص ۱۶۰

در ساعت ۸ صبح روز دوشنبه ۷۲/۲/۱۳ به اتفاق میهمانان عالی قدر ستاد بزرگ داشت مقام معلم استان اصفهان آقایان: دکتر علی محمد کاردان( استاد برجسته ی روان شناسی و علوم تربیتی)، دکتر مصطفی کامکار پارسی( استاد برجسته ی ریاضی) و دکتر غلامرضا اعوانی( استاد برجسته حکمت و فلسفه) جهت بازدید رهسپار آرامگاه پروفسور آرتور اپهام پوپ( ۱۳۴۸- ۱۲۶۰ ه- ش) ایران شناس نامور آمریکایی شدیم.
این مقبره در ضلع شمالی ساحل زیبای زاینده رود در کنار پل خواجو قرار دارد. در آن جا استادان عالی مقام پس از مطالعه‌ی وصیت نامه‌ی پُرمعنای مرحوم پروفسور پوپ به زبان‌های انگلیسی و فارسی و نیز اشعار نغز مرحوم استاد جلال‌الدین همایی( ۱۳۵۹- ۱۲۶۷ ه- ش) که به صورت بسیار زیبایی در اطراف سقف گنبدی شکل مقبره، کاشی کاری شده بود، از بزرگان، دانشمندان، حکیمان، شاعران، نویسندگان و هنرمندان این شهر ادب پرور سخن گفتند و پیشنهاد فرمودند، شایسته است طی مقاله‌ای وصیت نامه‌ی پروفسور پوپ در اختیار واحدهای آموزشی قرار گیرد تا دانش آموزان و دانش‌پژوهان جوان بدانند شهر اصفهان زمانی زادگاه و محل زندگی و مهد فعالیت‌های علمی و فنی پرچم داران تمدن و فرهنگ بشری بوده است.
جا دارد آثار، فعالیت‌ها و روش‌هایی که این بزرگان در تحصیل و تدریس علوم به کار می‌برده‌اند مورد توجه تجزیه و تحلیل قرار گیرد تا پیوند ما با فرهنگ غنی و سرشار از پویایی کشورمان استحکام بیش تری پیدا کند و نیز دریابیم که برای کسب افتخارات گذشته راهی نداریم جز آن که با کار و کوشش شبانه روزی و بدون از دست دادن فرصت‌ها، که هم چون ابرها به سرعت می‌گذرد به مطالعه، بررسی، خود سازی و کشف راه‌های بهتر آموزش و پرورش بپردازیم. ویژگی‌های برجسته‌ی بزرگان خود را در وجود خود زنده کنیم.
بر این اساس صبح روز سه شنبه ۲۳/ ۶/ ۷۲ پس از پیدا کردن یک فراغت نسبی بر سر مزار حضور یافته، به طور کامل وصیت نامه‌ی پروفسور پوپ و اشعار مرحوم استاد جلال‌الدین همایی را یاد داشت کردم که به صورت زیر گزارش می‌شود:
به دیواره مقبره دو تابلوی فلزی نصب شده بود، در یکی متن انگلیسی و در دومی خلاصه‌ی آن به فارسی دیده می‌شد. موضوع این وصیت نامه که در تاریخ ۱۴ مهر ۱۳۴۴(ششم اکتبر ۱۹۶۵) به مرحوم دکتر عیسی صدیق نایب رئیس هیأت مؤسسان انجمن آثار ملّی نوشته شده بود، دلیل به خاک سپردن پروفسور پوپ در اصفهان ذکر شده است.
اینک خلاصه‌ی وصیت نامه:
بعد از عنوان و مقدمه ….
….. اصفهان مورد عشق من است. … در اصفهان مهم‌ترین کارهای خود را انجام داده و بزرگ‌ترین سعادت را درک کرده‌ام. …. منظور عمده‌ی من از انتخاب آخرین منزل در اصفهان این است که به مردم ایران نشان داده شود، اندیشمندان بزرگ و هنرمندان و سخنوران و رهبران اخلاق و دانشمندان ایران چنان اوصاف و خصایلی دارند که باعث ژرف‌ترین ستایش متفکرین مشابه سایر کشورهاست. تا آن جا که می‌خواهند ابراز حق گذاری و اخلاص آن‌ها زبانی نباشد، بلکه به زوّاری که از سایر اقطار عالَم به آن جا می‌آیند، ثابت کنند که اگر کسی در ایران به خاک سپرده شد، به این علّت نیست که تصادفاًٌ در آن جا جهان را بدرود گفته، بلکه در اثر اعتقاد راسخ به مقدس بودنِ آن سرزمین است و برای کسانی که به مقام معنوی ایران پی برده‌اند، مزیّت و افتخاری است که ایران را آخرین منزل خود قرار داده‌اند، تا بدین وسیله ایمان خود را به سرزمین و مردمان بزرگی که آن را طی قرن‌ها به وجود آورده‌اند و آینده‌ی با افتخاری که برای آن پیشگویی می‌کنند ابراز دارند…
آرتور اپهام پوپ” ۱۶ اکتبر ۱۹۶۵″
و اینک اشعار مرحوم استاد جلال‌الدین همایی که در سال ۱۳۵۰ سروده شده و با هنر کاشی کاری در دور تا دور دو گنبد کوچک مقبره تزئین شده:
شما ای که بر خاک من بگذرید سزد ژَرف در حال من بنگرید
کنونم که امکان گفتار نیست زبان درونم جز آثار نیست
اگر چه نباشد زبانم به کار ز خاکم شود راز دل آشکار
منم پیکری از هنر ساخته به عشق هنر عمر درباخته
مرا آرزو بود کاندر جهان به ایران زمینم سر آید زمان
در ایران از آن جُستم آرامگاه که تا باز دانند یاران راه
که اندر جهان هر که دانشور است از این خاک پاکش به سر افسر است
از آن رو سپردم تن ایدر به خاک که خاکم شود جزء این خاک پاک
گزیدم از ایران زمین اصفهان جهانی که خوانیش نصف جهان
نهادم براین تربت پاک سر که گنجینه ی دانش است و هنر
زدم خیمه در ساحل زنده رود که تا جان شود زنده ز آواز رود
در این سرزمین تا بر آسوده‌ام سر فخر بر آسمان سوده ام
بود تا به پیشینگان یاد بود بر آیندگان باد از من درود
چنان کرد باید که در روزگار ز ما نام نیکو بود یادگار
ز پنجاه و سیصد پس از الف سال سنا گفت به گذشته را وصف حال
قابل ذکر است که هنر آرامگاه در تاریخ ۲۴/۶/۷۱ توسط استادان عالی مقام استاد احمد آرام مترجم و نویسنده‌ی برجسته و دکتر کمال‌الدین جناب، استاد برجسته‌ی فیزیک مورد بازدید قرار گرفته بود. این دو معلم ارزشمند که برای بازگشایی ساختمان جدید دبیرستان صارمیه به اصفهان آمده بودند، درباره‌ی دانشوران این خطّه و چگونگی تدریس در دبیرستان صارمیه که در سال ۱۳۰۰ تأسیس یافته بود مطالبی ایراد کردند. مرحوم ضیاءالدین جناب اولین رئیس دبیرستان صارمیه بود. در آن دبیرستان استاد احمد آرام معلم و استاد کمال‌الدین جناب دانش آموز بوده‌اند.
دهخدا در لغت نامه در زیر واژه اصفهان می نویسد:
” مستر اریک شرودر” در کتاب” صنایع ایران” ساختمان مسجد جامع اصفهان را شرح می دهد و به اتاق کوچک گنبد وار شمالی مسجد اشاره می کند و ثابت می‌کند که این گنبد کوچک که قطر آن از داخل بیش تر از ده متر نیست با گنبد کاملی که مهندسان پس از کشف اصول ریاضیات عالی که توسط نیوتن کشف شده، می‌سازند، مطابقت دارد. پس ملاحظه می‌شود که ۶۰۰ سال قبل از تولد نیوتن معماران ایرانی ریاضی نیوتن را در این گنبد به کار برده‌اند که این موضوع افتخار بزرگی برای معماران زمان سلجوقی می‌باشد.
باری هدف از ذکر این دو خاطره و این دو سند این است که دانش آموزان و دانش‌پژوهان با نگرشی عمیق تر به گذشته‌ی پر افتخار ایران بنگرند و راه ترقی فردا را تنها و تنها در عزم و اراده، برنامه ریزی، همّت، پشت کار، حرکت، کوشش، ایمان و اعتقاد، دقت و توجه، فکر و اندیشه و خردمندی و توکل به خدا بدانند و لا غیر.

تمام حقوق این سایت برای © 2021 آئین فرزانگی. محفوظ است.
پشتيباني توسط سايت آئین فرزانگی